Waarom we de dood bespreekbaar moeten maken… 
afgelopen dagen raakte veel mensen het nieuws over de jonge vrouw Jade Kops, die op 19-jarige leeftijd overleed na ziekte. Wanneer iemand zo jong sterft, voelen veel mensen direct: dit klopt niet met hoe het leven hoort te gaan. En juist dan gebeurt er iets bijzonders. Mensen staan stil. Ze voelen verdriet, onmacht, angst, dankbaarheid… en ook hun eigen kwetsbaarheid. Want de dood van een ander raakt vaak iets in onszelf.
Wat veel mensen raakte, was niet alleen haar jonge leeftijd of haar ziekteproces, maar ook de manier waarop zij ermee omging. Vanuit een positie waar velen liever van wegkijken, maakte zij een moeilijk onderwerp zichtbaar en menselijk bespreekbaar. Ondanks dat zij haar strijd verloor, bleef zij voor velen een bron van positiviteit. Ze liet zien dat er zelfs in zware tijden ruimte kan zijn voor moed, warmte en lichtheid. Daarmee heeft zij, bewust of onbewust, een bijzondere meerwaarde achter gelaten: mensen laten stilstaan bij het leven, bij kwetsbaarheid en bij wat er echt toe doet.
Want niet alleen het verlies van die persoon, maar ook de vragen aan ons zelf:
- Wat als het mij of iemand van wie ik hou overkomt?
- Heb ik wel écht geleefd?
- Heb ik gezegd wat ik wilde zeggen?
- Wat laat ik liggen?
- Hoe ga ik om met afscheid?
Dat zijn grote vragen. En toch praten we er vaak nauwelijks over.
Waarom praten we zo weinig over de dood?
In onze maatschappij praten we makkelijker over drukte, werk, vakantie of gezondheid dan over sterfelijkheid. De dood voelt voor veel mensen ongemakkelijk, spannend en pijnlijk of alsof je er ongeluk mee aantrekt. Dus zwijgen we. Totdat ziekte, een ongeval, suïcide of euthanasie binnenkomt en verlies aan de deur klopt. Dan merken we pas hoe weinig woorden we soms hebben. De dood bespreekbaar maken is geen zwaarte het is leven toelaten
Veel mensen denken dat praten over de dood somber is. Maar vaak is het tegenovergestelde waar. Een open gesprek over de dood kan zorgen voor:
- meer verbinding met elkaar
- ruimte voor verdriet
- opluchting
- minder angst
- bewustere keuzes
- waardering voor het leven nu
- rust rondom wensen en afscheid
- Want wanneer je de dood niet wegduwt, ga je vaak juist bewuster leven.
Iedereen rouwt anders
Er bestaat geen juiste manier van rouwen, geen vaste route en geen tijdlijn.
De één praat veel.
De ander trekt zich terug.
De één huilt direct.
De ander maanden later.
De één zoekt antwoorden.
De ander stilte.
Rouw is persoonlijk en soms gaat rouw niet alleen over overlijden. Ook verlies van gezondheid, toekomstplannen, relaties, veiligheid of levensverwachting kan diepe rouw geven. Daarom is het zo belangrijk dat we stoppen met vergelijken en beginnen met luisteren.
Een gesprek dat alles kan veranderen
Soms begint het heel klein.
- “Ben jij bang voor de dood?”
- “Hoe kijk jij naar afscheid?”
- “Wat zou jij nog willen zeggen als tijd kostbaar werd?”
- “Wat heb jij nodig als je rouwt?”
Geen zwaar “interview” geen perfect moment, gewoon mens tot mens, juist zulke gesprekken brengen diepgang waar oppervlakkigheid niets oplost.
Voor wie dit raakt
Misschien raakt dit onderwerp je omdat je iemand mist.
Misschien omdat je zelf ziek bent geweest.
Misschien omdat je bang bent iemand te verliezen.
Misschien omdat je voelt dat je meer wilt leven.
Weet dan: je hoeft zulke gedachten niet alleen te dragen.
Waarom ik dit onderwerp belangrijk vind
In mijn werk en lezingen zie ik steeds opnieuw hoeveel behoefte er is aan echte gesprekken over verlies, levenseinde, angst, rouw en betekenis. Zodra het onderwerp open mag liggen, ontstaat er vaak rust. Niet omdat er antwoorden zijn op alles. Maar omdat we niet meer hoeven doen alsof het er niet is. De dood bespreekbaar maken gaat uiteindelijk niet alleen over sterven.
Het gaat over leven.
Over liefde.
Over afscheid.
Over wat ertoe doet.
Over nu.
Misschien is vandaag een mooi moment om dat gesprek eens voorzichtig te openen… want wat benoemd mag worden, hoeft minder zwaar gedragen te worden.
Liefs Hilda